Stan prawny na: 19 listopada 2026 r., Marta Lampart radca prawny
Zapłacenie grafikowi za wykonanie logo nie oznacza, że ma się do niego prawa autorskie majątkowe. Do przeniesienia autorskich praw majątkowych potrzebna jest umowa w formie pisemnej, która wyraźnie wymienia pola eksploatacji. Bez niej zwykle przedsiębiorca korzysta z logo najwyżej na podstawie licencji (w zależności od indywidualnego przypadku). Po zarejestrowaniu logo jako znaku towarowego twórca może złożyć sprzeciw albo wniosek o unieważnienie prawa ochronnego.
Wielu przedsiębiorców zaczyna tak samo – logo tworzy znajomy grafik, kilka wersji do wyboru, przelew i „mam logo”. Problem ujrzy światło dzienne dopiero po latach, gdy biznes rośnie, logo jest na stronie, produktach i w social mediach, a właściciel chce je zarejestrować albo sprzedać firmę.
W tym artykule wyjaśniam, kto ma prawa do logo, czym różni się licencja od przeniesienia praw, co musi się znaleźć w umowie z grafikiem i dlaczego Urząd Patentowy nie sprawdzi za zgłaszającego, czy ma prawo zarejestrować logo jako znak towarowy.
Czy płacąc za logo kupujesz prawa autorskie?
Nie i o tym nie wie większość przedsiębiorców. Jeśli logo ma twórczy, indywidualny charakter, jest utworem w rozumieniu prawa autorskiego, a prawa do niego powstają po stronie twórcy, czyli grafika. Sam fakt, że przedsiębiorca zamówił logo i za nie zapłacił, tego nie zmienia.
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych mówi wprost, że przeniesienie własności egzemplarza utworu nie powoduje przejścia autorskich praw majątkowych, jeżeli umowa nie stanowi inaczej. Otrzymanie plików z logo to właśnie taki „egzemplarz”.
Inaczej jest, gdy logo stworzył Twój pracownik w ramach obowiązków ze stosunku pracy. Większość twórców i małych firm zamawia logo jednak u freelancera albo w agencji, a wtedy umowa jest niezbędna.
Licencja czy przeniesienie praw? Gdzie jest różnica?
Grafik może przenieść na zamawiającego przedsiębiorcę autorskie prawa majątkowe albo udzielić mu licencji, czyli zgody na korzystanie z logo. Przy logo, które ma być głównym oznaczeniem produktów, różnica jest ogromna.
| Przeniesienie praw | Licencja wyłączna | Licencja niewyłączna | |
|---|---|---|---|
| Kto ma prawa autorskie majątkowe | Zamawiający | Grafik | Grafik |
| Czy grafik może dać logo komuś innemu | Nie | Nie w zakresie licencji | Tak |
| Forma umowy | Pisemna pod rygorem nieważności | Pisemna pod rygorem nieważności | Dowolna |
| Na jak długo | Na stałe | Na czas z umowy | Na czas z umowy |
| Bezpieczeństwo przy rejestracji znaku | Największe | Zależy od treści umowy | Słabe |
Po pierwsze, jeśli umowa nie mówi wyraźnie o przeniesieniu praw, przyjmuje się, że grafik udzielił licencji. Po drugie, jeśli w umowie licencyjnej nie określono inaczej, licencja uprawnia do korzystania z utworu przez pięć lat. Licencję udzieloną na czas nieoznaczony twórca może wypowiedzieć. Tyle można wyczytać z ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, ale najważniejsze są ustalenia między stronami (o ile w tym zakresie w ogóle je poczyniono).
Co musi się znaleźć w umowie z grafikiem?
Dobra umowa z grafikiem w zakresie logo powinna obejmować przede wszystkim:
- Przeniesienie autorskich praw majątkowych do logo i wszystkich jego wersji (kolorystycznych, poziomych, pionowych, sygnetu).
- Pola eksploatacji wymienione wprost. Umowa obejmuje tylko pola eksploatacji wyraźnie w niej wymienione i tylko te, które są znane w chwili jej zawarcia. Warto wpisać m.in. utrwalanie i zwielokrotnianie dowolną techniką, wprowadzanie do obrotu, publikację w internecie i social mediach, druk na produktach i opakowaniach, użycie w reklamie oraz zgłoszenie i rejestrację jako znak towarowy w Polsce i za granicą (tutaj są różne na to poglądy, ale doświadczenia ostatnich 10 lat pokazują, że w praktyce lepiej wpisywać to w umowie wprost).
- Prawo do zmian i opracowań. Bez odmiennej umowy twórca zachowuje wyłączne prawo zezwalania na korzystanie z opracowań utworu. Bez tego zapisu firma będzie potrzebować zgody grafika np. przy używaniu w obrocie odświeżonego logo.
- Zobowiązanie do niewykonywania autorskich praw osobistych, np. prawa do oznaczania logo nazwiskiem grafika. Praw osobistych nie da się przenieść, ale twórca może zobowiązać się, że nie będzie ich wykonywał.
- Oświadczenie grafika, że logo jest oryginalne, nie narusza praw osób trzecich i że przy jego tworzeniu nie wykorzystano elementów, do których nie ma praw. Warto też dodać, czy i w jakim zakresie grafik używał narzędzi AI. Element w całości wygenerowany przez AI może w ogóle nie być chroniony prawem autorskim.
- Moment przejścia praw, np. z chwilą zapłaty wynagrodzenia, oraz informację, że wynagrodzenie obejmuje wszystkie pola eksploatacji.
- Przekazanie plików źródłowych (np. wektorowych), bo bez nich trudno korzystać z logo w praktyce.
To co jest jeszcze najważniejsze – umowę o przeniesienie praw trzeba zawrzeć w formie pisemnej pod rygorem nieważności (art. 53), czyli z własnoręcznym podpisem albo kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Zgoda wyrażona w mailu czy na komunikatorze tego wymogu nie spełnia. Tak samo błędem jest utarte w praktyce przesyłanie sobie skanów i takie ich podpisywanie.
To oczywiście wskazówki, które mają odniesienie do niemal każdej umowy przeniesienia praw autorskich – trzeba bowiem wiedzieć co jest przedmiotem umowy, do czego przenoszone są prawa, w jakim zakresie, co z prawami zależnymi, za jakim wynagrodzeniem i inne kwestie, które mają znaczenie dla konkretnej umowy.
Co umowa z grafikiem ma wspólnego z rejestracją znaku towarowego?
To już praktyka pokazuje. Od 15 kwietnia 2016 r. w Polsce obowiązuje tzw. sprzeciwowy model rejestracji znaków towarowych. Urząd Patentowy RP z urzędu bada głównie bezwzględne przeszkody rejestracji, np. czy znak ma zdolność odróżniającą i czy nie wprowadza w błąd (art. 129¹ Prawa własności przemysłowej).
Nie sprawdza natomiast tzw. względnych przeszkód, czyli tego, czy znak koliduje z cudzymi prawami. Do takich przeszkód należy sytuacja, w której używanie znaku narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich, w tym właśnie prawa autorskie (art. 132¹ ust. 1 pkt 1). O takiej kolizji decyduje się dopiero wtedy, gdy uprawniony sam się o to upomni.
W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca może bez przeszkód zarejestrować logo, do którego nie ma praw, jeśli oczywiście Urząd Patentowy nie odmówi ochrony na etapie badania formalnego. Urząd nie zapyta natomiast o umowę z grafikiem. Dopiero sprzeciw wobec zgłoszenia może zablokować uzyskanie ochrony. Rejestracja daje więc fałszywe poczucie bezpieczeństwa, prawo ochronne istnieje, ale jest podatne na ruch właściciela praw autorskich, który w tym wypadku może wygrać sprawę.
O konsekwencjach braku uregulowania praw autorskich do znaku towarowego pisałam już w 2021 r. w artykule dla Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości: Rejestracja znaku towarowego a prawo autorskie. Konsekwencje braku uregulowania kwestii praw autorskich do znaku towarowego. Już wtedy opierałam się na wieloletnim doświadczeniu w pracy ze znakami towarowymi i prawami autorskimi. Od tamtej pory minęło pięć lat kolejnych spraw, zgłoszeń i sporów, dlatego uznałam, że warto przybliżyć ten temat na nowo. Problem nie zniknął, jest wręcz przeciwnie, ponieważ widzę go coraz częściej, bo coraz więcej oznaczeń powstaje szybko, online i bez umowy.
O prawach autorskich w firmie, w tym o prawach do logo, mówiłam też w podcaście Anety Kułakowskiej „Projekt Spółka z o.o.”, w dwóch odcinkach: część 1 (#66) oraz część 2 (#67).
Co może zrobić grafik jeśli nie przeniósł praw na zamawiającego?
Właściciel praw autorskich do logo, czyli najczęściej grafik, ma kilka możliwości.
Sprzeciw wobec zgłoszenia. Może go wnieść w terminie 3 miesięcy od daty ogłoszenia o zgłoszeniu znaku towarowego. Termin ten nie podlega przywróceniu . Jeśli sprzeciw zostanie uwzględniony, zgłaszający nie uzyska prawa ochronnego.
Wniosek o unieważnienie prawa ochronnego. Jeśli znak już zarejestrowano, uprawniony z wcześniejszego prawa może żądać jego unieważnienia. Wniosek jest niedopuszczalny, jeśli wcześniej prawomocnie oddalono jego sprzeciw oparty na tych samych prawach i podstawach.
Roszczenia z tytułu naruszenia praw autorskich. Niezależnie od rejestracji znaku twórca może żądać zaprzestania korzystania z logo w zakresie, na który się nie zgodził, oraz naprawienia szkody.
Dla przedsiębiorcy oznacza to ryzyko rebrandingu, utraty ochrony i kosztów sporu dokładnie wtedy, gdy logo jest już rozpoznawalne. Spór nie musi przy tym wyjść od samego grafika, prawa majątkowe mogą przejść na kogoś, komu je przeniósł, albo na jego spadkobierców.
Dlaczego w dobie AI prawa autorskie do logo są jeszcze ważniejsze?
Generatywna AI sprawiła, że logo można mieć wykonane w kilka minut. Zmieniła też to, co powinna zawierać umowa z grafikiem i pojawiły się trzy nowe ryzyka:
- Logo może nie być utworem. Prawo autorskie chroni efekt twórczej pracy człowieka. Według dominującego poglądu element wygenerowany w całości przez AI, bez istotnego twórczego wkładu człowieka, nie jest chroniony. Grafik nie przeniesie więc praw, których nie ma, a firmie trudniej będzie obronić takie logo przed naśladowcami na gruncie prawa autorskiego.
- AI może użyć cudzy projekt. Wygenerowany znak może być bardzo podobny do istniejącego logo albo do cudzego utworu. Wtedy to firma ryzykuje zarzut naruszenia, sprzeciw wobec zgłoszenia albo wniosek o unieważnienie.
- Nie wiadomo, jak logo powstało. Bez umowy zamawiający nie wie nawet, czy grafik projektował sam, czy korzystał z generatora i na jakich zasadach.
Dlatego w umowie z grafikiem warto dziś wprost uregulować korzystanie z AI, wskazać czy jest dopuszczalne, w jakim zakresie i kto odpowiada, jeśli logo narusza cudze prawa.
Co zrobić, jeśli przedsiębiorca ma już logo bez umowy?
- Należy zebrać dokumenty: ofertę, maile, fakturę, wersje projektów. Pokażą, na co strony się umawiały.
- Zawrzeć umowę przeniesienia praw. Można to zrobić również po latach. Kluczowe są forma pisemna i pola eksploatacji, w tym rejestracja jako znak towarowy.
- Uregulowanie praw przed zgłoszeniem znaku. Jeśli zgłoszenie już jest w toku, a na przeniesienie praw jest za późno, warto uzyskać od grafika co najmniej pisemną zgodę na udzielenie ochrony. Sprzeciw wniesiony mimo takiej zgody podlegać może oddaleniu. Jednak sugeruję po prostu zawrzeć umowę.
- Jeśli grafik jest nieosiągalny albo stawia warunki, skonsultuj się z prawnikiem przed inwestycją w rejestrację i nowe materiały z tym logo.
FAQ: najczęstsze pytania o umowę z grafikiem
Czy faktura za logo wystarczy, żeby mieć do niego prawa autorskie?
Nie. Faktura potwierdza zapłatę, ale nie przenosi praw autorskich. Do tego potrzebna jest umowa w formie pisemnej z wymienionymi polami eksploatacji.
Czy wystarczy mail od grafika, że „przekazuje prawa”?
Nie. Przeniesienie autorskich praw majątkowych wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności. Taki mail może najwyżej pomóc w ustaleniu, że udzielono licencji.
Czy Urząd Patentowy sprawdza, kto jest autorem logo?
Nie. Urząd z urzędu nie bada, czy znak narusza prawa autorskie osób trzecich. Może to zostać podniesione dopiero w sprzeciwie albo we wniosku o unieważnienie.
Ile czasu ma grafik na sprzeciw wobec zgłoszonego znaku?
3 miesiące od ogłoszenia o zgłoszeniu znaku towarowego w Urzędzie Patentowym. Po rejestracji może jeszcze złożyć wniosek o unieważnienie prawa ochronnego.
Czy grafik może pokazywać logo klienta w portfolio?
To zależy od umowy. Najlepiej uregulować to wprost, np. zgodą na portfolio dopiero po premierze marki.
A jeśli logo powstało w Canvie albo z pomocą AI?
Wtedy pojawiają się inne pytania: o licencję platformy, o elementy stockowe i o to, czy logo w ogóle jest chronione prawem autorskim. Omawiam to w osobnym wpisie. Już teraz warto pamiętać, że rejestracja znaku towarowego może chronić markę niezależnie od tego.
Podsumowanie
Umowa z grafikiem to nie jest nudna formalność, tylko podstawa jeśli chce się legalnie i bezpiecznie korzystać z logo w swojej działalności. Bez niej logo nie należy w pełni do firmy, a rejestracja znaku towarowego może się okazać nietrwała, bo Urząd Patentowy nie sprawdza, czy zgłaszający ma prawa autorskie do logo.
Jeśli zamawiasz logo albo chcesz uporządkować prawa do logo, z którego firma już korzysta, umów konsultację lub zajrzyj na stronę usługi Prawo własności intelektualnej. Przygotuję umowę z grafikiem i pomogę bezpiecznie zgłosić znak towarowy.
__
O autorce. Marta Lampart jest radczynią prawną i od 2013 r. prowadzi własną kancelarię w Krakowie. Zajmuje się prawem własności intelektualnej i prawem sztucznej inteligencji, pomaga twórcom, influencerom i przedsiębiorcom chronić markę, w tym logo i treści oraz korzystać z AI zgodnie z prawem. Więcej o autorce.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.


